Edición N° 4 · 2026
TEKOKATU

Revista de planchas masónicas · Teko ha ñe'ẽ rehegua

← Volver a la edición · Ejevy
Ética

Tekomarã ha Tekokatu

Compartir

MOÑEPYRŨ

Guarani rekoteépe heta ñe’ẽ oguereko ipype hypy’ũva añetehápe he’iséva ha omyasãiva arandu yma guaréva. Umíva apytépe oĩ Tekokatu, peteĩ mba’e omyesakãva mba’éichapa tapicha oikova’erã tekojoja, tekopotĩ ha añetegua rekópe. Ko arandu ndaha’éi tapicha peteĩmíntepe g̃uarã ha’e avei teko aty rekove pyenda, ombohapéva joaju, pytyvõ ha py’aguapy mayma tapicha apytépe.

Tekomarã katu ombojoavyete pe mba’e porã, hekopotĩva, ko ñe’ẽ oguereko hembikuaápe opaite mba’e vai ikatúva oguereko ava hekovépe.

Mokõivéva ñanegueromandu’a ikatuha jaiko pe mba’e potĩme ha heko ky’áva apytépe.

HETEPY

Tekomarã (vida corrupta, mala) ñe’ẽ ojehai mokõi ñe’ẽgui: teko, he’iséva tekove reko, jeku’e, tekove rape; ha marã, he’iséva ivaíva, oñembyaíva, iky’áva térã oñembojoavýva tekopotĩgui. Upévare, tekomarã he’ise tekovai, térã teko ohejáva tekopotĩ ha tekojoja.

Teko rehegua ñehesa’ỹijópe, tekomarã ohechauka opaichagua jepokuaa ombyaíva tekojoja, jerovia, tekopyahu porã ha tekove joaju. Ojekuaa ikatuha ojehechauka japu, teko vai, mba’e ndojejapóiva léi rupive térã opaichagua jeku’e ombyaíva tekoporã.

Ko’ã mba’e ndaha’éi ombyaíva peteĩ tapicha año, añetehápe ombyaipa avei tekoha ha avakuéra joaju, omboguejy jerovia ha omokangy tetã remimoĩmby.

Guarani rekoteépe tuicha oñemomba’e Tekokatu, tekopotĩ, tekojoja ha teko marangatu. Upévare, tekomarã ojehecha peteĩ teko vai ramo, ojokupyty’ỹva teko porã ndive. Teko porã omombarete tekohápe joaju ha pytyvõ ojoaju hag̃uáicha maymáva; tekomarã katu omoheñói joavy, tekojoja’ỹ, apañuãi ha jerovia’ỹ.

Ko ñe’ẽ ñehesa’ỹijo ohechauka guarani ñe’ẽ ndaha’éi ñe’ẽnte, ha’éva avei arandu ombo’éva mba’éichapa tekovai ikatu ombyaipa teko aty ha mba’éichapa tekopotĩ ha tekojoja tekotevẽ oñemombarete opa ára.

Ipahápe, tekomarã he’ise tekovai térã ñembyaikuaareko, ha omombe’u mba’éichapa umi jeku’e vai ombyaipa tapichakuéra ha teko aty rekove.

Tekokatu (vida plena) ha’e peteĩ mba’e tuichaitereíva guarani rekoteépe. Ko ñe’ẽ oúva teko ha katu ñe’ẽgui. Teko he’ise tekove reko ha oiko hag̃uáicha; katu he’ise porã, añete, hekopete ha tekotevẽháicha. Upévare, Tekokatu he’ise teko hekopete, teko añete, térã teko oisãmbyhýva tekopotĩ, tekojoja ha tekopyahu.

Tekokatu ohechauka tapicha oikóva tekome’ẽ porãme, omomba’éva añetegua, jerovia, joja, pytyvõ joaju ha tembiapo potĩ. Umi hekokatúva ndojapói mba’e vai hapicháre, ndombotavýi avavépe ha oñeha’ã meme oiko hekoitépe, omomba’évo léi ha teko aty rembiapo.

Tekoaty ryepýpe, Tekokatu omombarete joaju, py’aguapy ha jerovia. Mayma tapicha ojepokuaáramo Tekokatu rehe, hasyve ojehecha hag̃ua tekomarã, Tekokatu omokyre’ỹ tekojoja, tekopotĩ ha tembiapo hekopete. Upévare, Tekokatu ha’e peteĩ pyenda tuicháva oipytyvõva tetã ñemotenonde ha tekoaty rekove porã.

Masonería-pe Tekokatu oñemombaretekuaa tekombo’e rupive. Mbo’ehára Marangatu, Joyke’y Angirũ ha Joyke’y Mirĩ ha ñangarekoharakuéra oguereko tembiaporã ombo’e ha omomba’e hag̃ua añetegua, joayhu, ñemomba’eguasu, tembiapo kyre’ỹ ha tekopotĩ. Umi tekopy peteĩva oñemopyendáramo mitã guive, oñemopu’ãta tapichakuéra ikatúva omotenonde teko aty hekojojáva.

Ipahápe, Tekokatu ndaha’éi ñe’ẽnte, ha’e peteĩ teko rape ombohapéva tapichápe oiko hag̃ua hekopete, omomba’évo ijehe, hapichakuéra ha tekoha. Péicha ikatúta oñemopu’ã peteĩ tekoaty hesãiva, joajúva ha hekojojáva.

Mohu’ã (Conclusión)

Tekomarã ha Tekokatu ha’e mokõi ñe’ẽ iñambuéva guarani rekoteépe, peteĩva ohechauka tekovai ha ñembyaikuaareko, ambue katu omyesakã teko hekopete, tekopotĩ ha tekojoja. Pévare, mokõivéva ñehesa’ỹijo ñanepytyvõ jaikuaa hag̃ua mba’éichapa tapicha ikatu omopu’ã térã ombyaipa teko aty rekove ijeheguiete.

Ipahápe, ikatu ja’e tekokatu ha’eha tape porã, tekomarã katu ha’e tape vai. Upévare, tekotevẽ mayma tapicha, ñemoaranduhára, sy, túva, ñangarekohára ha mburuvichakuéra ombojerovia ha omombarete tekokatu, ani hag̃ua tekomarã oñemomba’e ñande rekove ha ñande tekoaty ári. Péicha añoite ikatúta oñemopu’ã peteĩ tekoaty hekojojáva, hesakãva, jeroviapyrãva ha omomba’éva guarani rekotee ha iñarandu.

Vocabulario – Tekomarã ha Tekokatu rehegua

Teko: Modo de ser, forma de vida, conducta o manera de vivir.

Tekokatu: Conducta recta, modo de vida correcto, íntegro y conforme a los valores morales.

Tekomarã: Corrupción, conducta corrupta, degradación moral o modo de vida caracterizado por la pérdida de los valores éticos.

Tekopotĩ: Honestidad, integridad, pureza moral o rectitud.

Tekojoja: Justicia, equidad e imparcialidad.

Añetegua: Verdad, veracidad o aquello que es verdadero.

Jerovia: Confianza, fe o credibilidad.

Py’aguapy: Paz, tranquilidad o serenidad.

Joaju: Unión, integración o solidaridad entre las personas.

Ñembyaikuaareko: Corrupción, degradación o deterioro de la conducta moral.

Japu: Mentira, falsedad o engaño.

Ñemomba’eguasu: Respeto, consideración y valoración hacia los demás.

Pytyvõ: Ayuda, cooperación o colaboración.

Mburuvicha: Autoridad, líder, jefe o persona que dirige una institución o comunidad.

Teko aty: Sociedad, comunidad o conjunto de personas que conviven bajo normas y valores comunes.