Ñe'ẽ Arandu Ohekombo'éva
Oky
Hetáma oky
che róga ikua
otyky chororo
ndaipóri so’o
ha’u saporo
hendive mandi’o
naikãvéima ao
heta popinda
letrado meme
omangea cherehe
pokãmi arekóva
oipe’ase chehegui
ama ndopavéi
omyakỹ mboriahu
aipotáma ko’êrõ
ojope kuarahy.
Llueve
Que mucho llueve
y mi casa con goteras
gotea a chorros
no hay carne
Cómo poroto
mandioca tambien
la ropa no seca
muchos ladrones
todos muy pillos
me están vigilando
lo poco que tengo
me quieren quitar
la lluvia no cesa
el pobre se moja
quisiera que mañana
ya caliente el Sol.
“Tekoha oñembopyahupaite tata rehe ae”.
“La naturaleza se renueva completamente por el fuego”.
“Igne nature renovatur integra”.
Siempre Aprendiendo
La vida, a su manera tan silenciosa, nos va cambiando.
Primero se nos van las prisas. Luego, las ganas de quedar bien con todos. Y después, sin avisar, empezamos a escoger la paz por encima del orgullo.
Ya no discutimos por cualquier cosa. Ya no mendigamos cariño. Ya no nos duele tanto perder a quien no se quiso quedar.
Porque, con los años, uno aprende.
Aprende que hay cansancios que no se curan durmiendo. Que hay tristezas que se acomodan para siempre en el pecho. Y que aun así… la vida sigue teniendo pedacitos hermosos.
Aprendemos a disfrutar el café caliente, una llamada inesperada, una tarde tranquila, una canción vieja que nos sabe a recuerdos.
El cuerpo cambia, sí. Las canas aparecen. Las arrugas cuentan historias. Y las rodillas anuncian el clima mejor que cualquier pronóstico.
Pero también cambia el alma.
Y esa versión de nosotros, más suave, más fuerte, más sabia, merece ser mirada con orgullo.
Porque no fue fácil llegar hasta aquí.
Nadie ve las veces que nos rompimos en silencio. Las noches que lloramos bajito para no preocupar a nadie. Los sueños que enterramos para sacar adelante a otros. Las despedidas que tuvimos que aceptar, aunque nos partieran el corazón.
Y aun así… seguimos.
Seguimos amando. Seguimos cuidando. Seguimos levantándonos cada mañana, aunque a veces el alma pese más que el cuerpo.
¡Qué regalo es llegar a esta etapa donde ya no necesitamos ser perfectos!
Donde entendemos que la belleza verdadera no está en la piel lisa, sino en la mirada tranquila. En el corazón noble. En las manos que han aprendido a sostener. En la capacidad de perdonar… y de perdonarnos.
Tal vez ya no somos aquellos muchachos de antes.
Opaite Ára Jajapyhy Kuaapy
“Tekove, heko kirirĩme, ñane moambue ohóvo
Ñepyrũrã oho ñandehegui tange. Upéi, japytaporãseha opavave ndive.
Ha upéi, ñamomarandu’ỹre, ñañepyrũ jaiporavo py’aguapy ñemomba’eguasu ári.
Ndajaikovaivéima oimeraẽ mba’ére. Ndajajerure’asyvéima kunu’ũ. Ndahasyetevéima ohórõ ñandehegui pe ndopytaséi va’ekue.
Mba’ére, ary ohasáva, jaikuaáre.
Jaikuaave oĩha kane’õ okuera’ỹva jeképente. Oĩha mba’embyasy oñemohendáva pyti’ápe osẽ’ỹ hag̃uaĩcha. Ha upéichavére…tekove oguereko gueteri pehẽ’i porã.
Jaikuaa mba’éichapa ñane moĩporã peteĩ café aku, peteĩ ñehenói ñaha’ãrõ’ỹva, peteĩ ka’aru ipy’aguapýva, peteĩ purahéi tuja oguerúva mandu’a.
Tete iñambue, upéicha. Apatĩ og̃uahẽma. Pirecha’ĩ omombe’u tembiasa.
Ha tenypy’ã omombe’u porãve arareko umi jepive ombohasávagui. Hakatu omoambue avei angapy.
Ha pe mombe’u ñande rehegua, ivevúive, imbareteve, iñaranduve, iporã oñema’ẽ hese py’arorýpe.
Hasýre ñag̃uahẽ hag̃ua ko’ápeve.
Avave ndohechái mboy jeýpa jajeka kirĩhápe. Umi pyhare ñane rasẽva mbeguemi ponóike jaipy’apy avavépe. Kerayvoty ñañotỹva itenonde hag̃ua ambue. Joeja namoneĩva, jepeve omboja’o ñane korasõ.
Ha upeichavére…jaha tenonde.
Japorohayhu gueteri, ñañangareko, ñapu’ã ára ha ára, jepeve ñane ánga ipohýive ñade retégui.
¡Ha’e peteĩ jopói ñag̃uahẽ ko’a peve nañaikotevẽveimahápe jajapóva iporãmba!
Ág̃a jaikuaáma porã añete ndaiporiha pire syĩme, oĩ ma’ẽ py’aguapy, korasõ imarangatúvape.
Umi po oikuaáva mba’éichapa oporojokova’erãme oporoñyrõkuaa ha oñenyrõva.
Ikatu ndaha’evéima umi mitãrusu yma guare.
Hákatu ha’e ko’ãva: Ava henyhẽva tembiasa, pere ha mborayhúgui.
Ha upéva… iporã avei.
Ohai: Pablino Gómez Vera
Ñe’ẽasa: Pablino Gómez Vera